PROGRAM TERAPII

LOGOPEDYCZNEJ DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM UMYSŁOWYM

W STOPNIU LEKKIM ORAZ DLA UCZNIÓW Z UPOŚLEDZENIEM UMYSŁOWYM

W STOPNIU UMIARKOWANYM

I ZNACZNYM WEDŁUG ICH MOŻLIWOŚCI ROZWOJOWYCH




Opracowanie: mgr Joanna Żbikowska

Zespół Szkół im. Marka Kotańskiego

w Inowrocławiu



CELE EDUKACYJNE


1. Kształtowanie lub usprawnianie umiejętności komunikowania się z otoczeniem na poziomie odpowiadającym indywidualnym możliwościom dzieciom

2. Korygowanie lub osłabianie wad wymowy.

3. Usprawnianie narządów artykulacyjnych.

4. Usprawnianie umiejętności prawidłowego oddychania.

5. Ćwiczenie funkcji zaangażowanych w procesie czytania i pisania dostosowane do potrzeb terapii logopedycznej.

6. Wprowadzenie elementów nauki czytania i pisania.




PROCEDURY OSIĄGANIA CELÓW


ĆWICZENIA NARZĄDÓW MOWY

Ćwiczenie języka

 

 

Ćwiczenia warg

 


Ćwiczenia ruchów dolnej szczęki

 


Ćwiczenia podniebienia miękkiego

 


ĆWICZENIA ODDECHOWE

Ćwiczenia w pozycji stojącej

 


Ćwiczenia w pozycji leżącej

 


Ćwiczenia w pozycji siedzącej i klęczącej

 


ĆWICZENIA FONACYJNE


ĆWICZENIA PERCEPCJI WZROKOWEJ

 





ĆWICZENIA PERCEPCJI SŁUCHOWEJ


1. Ćwiczenia wrażliwości słuchowej – rozpoznawanie dźwięków z najbliższego otoczenia oraz odgłosów wydawanych przez zwierzęta i rozmaite przedmioty.

2. Ćwiczenia rytmiczne – rozpoznawanie, różnicowanie i odtwarzanie układów rytmicznych.

3. Ćwiczenia słuchu fonematycznego


NAUKA CZYTANIA

1. Nauka czytania globalnego – zdania obrazkowo – wyrazowe.

2. Utrwalanie znajomości liter.

3. Wyodrębnianie samogłosek na początek wyrazów.

4. Wyodrębnianie samogłosek w środku wyrazów jednosylabowych np. kot, las, lis itp.

5. Analiza i synteza wyrazów jednosylabowych.

6. Tworzenie sylab dwuliterowych otwartych wg schematu

7. Tworzenie wyrazów z sylab dwuliterowych otwartych.

8. Tworzenie sylab trzyliterowych zamkniętych wg schematu

 

POSTĘPOWANIE LOGOPEDYCZNE

W TERAPII WAD WYMOWY


ĆWICZENIA W PRZYPADKU NIEPRAWIDŁOWEJ WYMOWY GŁOSEK S, Z, C, DZ

 

Ćwiczenia języka i warg

 


Wywoływanie głosek s , z

 


Wywoływanie głosek c , dz

Uzyskanie spółgłosek dźwięcznych z i dz odbywa się w podobny sposób, bowiem spółgłoski te ulegają takim samym zniekształceniom jak spółgłoski s i c.

W przypadku ubezdźwięczniania s i dz stosujemy ćwiczenia typowe dla mowy bezdźwięcznej.


ĆWICZENIA W PRZYPADKU NIEPRAWIDŁOWEJ WYMOWY GŁOSEK SZ, Ż, CZ, DŻ


Ćwiczenie języka i warg

 


Wywołanie głosek sz, ż

 


Wywoływanie głosek cz, dż

 

W przypadku ubezdźwięczniania spółgłosek ż i stosujemy ćwiczenia typowe dla mowy bezdźwięcznej.


ĆWICZENIA W PRZYPADKU NIEPRAWIDŁOWEJ WYMOWY GŁOSEK Ś, Ź, Ć, DŹ


Ćwiczenia języka i warg

 


Wywołanie głosek ś, ź

 


Wywoływanie głosek ć, dź

 

W przypadku ubezdźwięczniania spółgłosek ź i stosujemy ćwiczenia typowe dla mowy bezdźwięcznej.



ĆWICZENIA KINESTEZJI ARTYKULACYJNEJ



Ćwiczenie kinestezji artykulacyjnej powinny pojawić się na końcu każdej terapii poprawnej wymowy. Jest to grupa ćwiczeń polegająca na wielokrotnym powtórzeniu danej artykulacji w celu wykształcenia czucia właściwego ułożenia narządów artykulacyjnych. Ćwiczenia te prowadzone są w celu automatyzacji i różnicowania pod względem ułożenia narządów artykulacyjnych w przypadku głosek opozycyjnych (sz-s, sz-ś, ż-z, ż-ź ...). Są to ćwiczenia autokontroli słuchowej. Ćwiczenia te są zalecane szczególnie w przypadku wad wymowy polegających na substytucji głosek. Ćwiczenia rozpoczynamy od wyrazów, przechodząc stopniowo do zdań.


Przykłady ćwiczeń z głoską sz

 

wyrazy: szelest, szosa, sztruksy, suszarka, listonosz, oszust, staruszek, Staszek, skrzydło, skrzyp

zdania: Strapiony Staszek szedł szosą w starych sztruksach. Sergiusz szarpał szympansa podczas strasznego snu.


Przykłady ćwiczeń z głoską ż

 

wyrazy: żelazko, żywica, strażak, zboże, nosorożec, lekceważyć, żałosny

zdania: W ZOO Jerzyk widział jeżozwierza i nosorożca. Zatrwożona Żaneta żałowała za grzechy.


Przykłady ćwiczeń z głoską cz

 

wyrazy: czarownica, czasopismo, znaczek, zrozpaczony, smycz, dziurkacz

zdania: Czeską czekoladą częstowano Czesława. W czwartek kupiłam spinacz i znaczki.

 

Przykłady ćwiczeń z głoską dż

 

wyrazy: dżokej, dżdżysty, drożdże, dżinsy

zdania: Dżokej w dżinsach zjeżdżał na zjeżdżalni. Dżek w dżungli jadł drożdżówkę.


ĆWICZENIA W PRZYPADKU NIEPRAWIDŁOWEJ WYMOWY GŁOSEK DŹWIĘCZNYCH



  1. logopeda wymawia głośno i szeptem samogłoski, a dziecko dotyka górną powierzchnią palców jego szyi w okolicy chrząstki tarczowej krtani – dziecko powinno odczuć wibrację wiązadeł głosowych
  2. dziecko stara się wyczuć wibracje wiązadeł swojej szyi


bułka – półka

biurko- piórko

kura - góra

  1. rozpoznawanie fonemu wśród innych, wymawianych przez logopedę np. g wśród s k b g m r g p t b (jeśli usłyszysz g podnieś rękę)
  2. rozpoznawanie sylaby wśród innych sylab o tej samej budowie np. ba wśród pa, ba, da, ka, ba, ga, ba, da itp.
  3. rozpoznawanie dwóch dźwięków opozycyjnych w zmodyfikowanej kolejności (nie na przemian) np. b wśród pp bbb pb pp bbbp itp.

Optymalna kolejność udźwięczniania głosek w w’ z ż ź dz dż dź b b’ d g g’.

W reedukacji „mowy bezdźwięcznej” mają zastosowanie ogólne zasady postępowania terapeutycznego obowiązujące w ćwiczeniach zaburzeń artykulacyjnych tzn.


ĆWICZENIA W PRZYPADKU NIEPRAWIDŁOWEJ WYMOWY GŁOSEK K , G


Ćwiczenia języka

 

Wywoływanie głosek k g

 

W przypadku ubezdźwięczniania głoski g stosujemy ćwiczenia typowe dla mowy bezdźwięcznej.


ĆWICZENIA W PRZYPADKU NIEPRAWIDŁOWEJ WYMOWY GŁOSKI R


Ćwiczenia języka

 


Wywoływanie głoski r

 


PLAN ZAJĘĆ

LOGOPEDYCZNYCH Z UWZGLĘDNIENIEM POSZCZEGÓLNYCH ETAPÓW TERAPII


1. Wstępna kwalifikacja uczniów na ćwiczenia logopedyczne na podstawie orzeczenia PPP, obserwacji ucznia w klasie, rozmowy z wychowawcą i rodzicami i uczniem.

2. Badanie logopedyczne.

3. Ćwiczenia usprawniające motorykę narządów mowy oraz ćwiczenia oddechowe.

4. Ćwiczenia ustawiania narządów mowy pod kontrolą wzroku, dotyku, słuchu.

5. Wywoływanie głoski oraz ćwiczenia utrwalające wymowę ćwiczonej głoski w izolacji, sylabie z samogłoskami i logatomach.

6. Ćwiczenia artykulacji głoski w wyrazach :w nagłosie, śródgłosie i wygłosie.

7. Utrwalenie ćwiczonej głoski w zdaniach:


Poszczególne ćwiczenia powtarzamy, rozszerzamy, utrwalamy stosownie do tempa przyswajania przez dziecko kolejnych etapów ćwiczeń.




Wzór karty logopedycznej


Inowrocław, ..........................


KARTA LOGOPEDYCZNA


Imię i nazwisko ........................................ Data urodzenia ...........................

Adres ..............................................................................................................

............................................................................. nr tel. .................................

Szkoła, przedszkole (nr, adres) .......................................................................

....................................................................................... klasa ........................

.........................................................................................................................

ROZPOZNANIE:

.........................................................................................................................

      1.  
      2. WYWIAD


Kto udzielił informacji ............................................... data ............................

Placówka (osoba) kierująca ...........................................................................


ŚRODOWISKO DOMOWE


Matka (imię, wiek) ......................................... ojciec .....................................

Zawód ............................................................ ......................................

Mowa ............................................................ ......................................

Rodzeństwo (płeć, wiek, mowa) ....................................................................

.........................................................................................................................

Choroby w rodzinie ........................................................................................

.........................................................................................................................



ROZWÓJ PSYCHOFIZYCZNY


Przebieg ciąży i porodu (stan po urodzeniu dziecka) .....................................

.........................................................................................................................

Chodzenie .......................................................................................................

Sen ..................................................................................................................

Moczenie ........................................................................................................

Słuch (orientacyjnie) ......................................................................................

.........................................................................................................................

Choroby przebyte (wiek) ................................................................................

......................................................................................................................

Urazy (fizyczne i psychiczne) ........................................................................

.........................................................................................................................

Rozwój mowy dziecka: pierwsze wyrazy ......................................................

.........................................................................................................................

Pierwsze zdania ..............................................................................................

Powstanie i przebieg zaburzeń mowy ............................................................

.........................................................................................................................

Dotychczasowe leczenie .................................................................................

.........................................................................................................................


ŚRODOWISKO PRZEDSZKOLNE I SZKOLNE

Żłobek (od kiedy) ......................................... przedszkole .............................

Szkoła (postępy w nauce, powtarzanie klasy) ................................................

.........................................................................................................................


CHARAKTERYSTYKA I ZACHOWANIE DZIECKA


(Lateralizacja, nadmierna lub obniżona ruchliwość, koncentracja uwagi, aktywność, kontakt z otoczeniem) .......................................................................................................................................................

........................................................................................................................................................


II. BADANIE MOWY

ARTYKULACJA POSZCZEGÓLNYCH GŁOSEK

.........................................................................................................................

SAMOGŁOSKI:

.........................................................................................................................

SPÓŁGŁOSKI:

p ......................... f ............................ m ..........................

p’ ....................... f’ ........................... m’ ........................

b ........................ v ............................. ..............................

b ........................ v’ ........................... ..............................

k ........................ k’ ........................... ..............................

g ........................ g’ ........................... ..............................

r ......................... l ............................ ..............................

t ......................... i ............................ ..............................

d ........................ u ........................... ..............................

n ........................ ń ........................... ..............................

s ......................... sz .......................... ś ...........................

z ........................ ż ........................... ź ...........................

c ......................... cz ......................... ć ..........................

dz ....................... dż ......................... . dź .........................


UWAGI ..........................................................................................................

......................................................................................................................


Mowa potoczna (rozumienie i ekspresja) .......................................................

.....................................................................................................................

Używanie form gramatycznych ......................................................................

.........................................................................................................................

Słownictwo .....................................................................................................

Tempo mowy i oddychanie ............................................................................

.........................................................................................................................

Fonacja ............................................................................................................

Różnicowanie i identyfikowanie słuchowe głosek ........................................

.........................................................................................................................

Sprawność narządów artykulacyjnych (nawyki, współruchy, tiki)

Sposób połykania ...........................................................................................

Język ..............................................................................................................

Wargi ..............................................................................................................

Podniebienie ...................................................................................................

Zgryz ..............................................................................................................

Uwagi i zalecenia ...........................................................................................




KARTA PRZEBIEGU ĆWICZEŃ


DATA

TEMATY ĆWICZEŃ